Kobieta urodziła się 15 sierpnia 1990 roku w Moskwie, o wpół do trzeciej po południu. W akcie urodzenia jest data, a o sobie wie tyle, że jest „chyba Lwem, z roku Konia”. Dla BaZi (八字, bā zì — „osiem znaków”) to wystarczy, żeby wypisać cztery filary: rok 庚午, miesiąc 甲申, dzień 壬子, godzina 丙午. Poniżej przejdziemy z tym przykładem całą drogę od zera, a każdy krok da się powtórzyć z ołówkiem albo arkuszem kalkulacyjnym.
Po co liczyć ręcznie, skoro są kalkulatory? Po pierwsze, żeby rozumieć, skąd bierze się wynik i dlaczego czasem jest „inny niż u mistrza, do którego chodzi znajoma”. Po drugie, żeby wyłapać błąd. Błędny filar rzadko wynika z arytmetyki, prawie zawsze bierze się z danych wejściowych, czyli z samej daty i godziny. Dojdziemy do tego w ostatniej części.
Jeśli nie masz ochoty liczyć ręcznie, skorzystaj z darmowej karty BaZi: powstaje w minutę, uwzględnia prawdziwy czas słoneczny i pokazuje cztery filary, Władcę Dnia oraz bilans pięciu żywiołów. Przy okazji łatwo nią sprawdzić własne obliczenia.
1 Najpierw czas: prawdziwy czas słoneczny
Filar godziny jest związany ze Słońcem nad Twoim miastem. Zegar w kuchni pokazuje czas strefowy, a ten potrafi wyraźnie odbiegać od słonecznego. Poprawka ma dwie części: długość geograficzną (4 minuty na każdy stopień od południka, według którego faktycznie chodziły zegary, z uwzględnieniem czasu letniego i innych dodanych godzin) oraz równanie czasu (sezonowe odchylenie Słońca od równomiernego zegara, do ±16 minut).
W naszym przykładzie wszystko to trzeba złożyć z historii. W sierpniu 1990 roku Moskwa żyła według UTC+4: „dekretowa” godzina wprowadzona w 1930 roku plus czas letni. Południk tej strefy to 60° E, Moskwa leży na 37,6° E, więc różnica wynosi około 22,4° × 4 ≈ 90 minut. Równanie czasu w połowie sierpnia dodaje jeszcze około 4 minut. Nasz kalkulator podaje dokładny wynik: −93,7 minuty. Czyli 14:30 na zegarze to 12:56 według Słońca.
Ta różnica przesądza sprawę. 12:56 wypada w dwugodzinnym oknie 午 (11:00–13:00), a 14:30 „z zegara” trafiłoby do okna 未 (13:00–15:00). Kto pominie ten krok, dostanie godzinę 丁未 zamiast 丙午. Jak działa sam filar godziny, opisuje artykuł Filar Godziny, a dlaczego liczy się minuta urodzenia, tekst Dokładna godzina urodzenia.
Historia zegarów jest pełna pułapek. Sama Moskwa wprowadziła „dekretową” godzinę w 1930 roku, zniosła ją wiosną 1991 i przywróciła w styczniu 1992; czas letni stosowała w latach 1981–2011, od 2011 do 2014 roku przez cały rok żyła według UTC+4, a od jesieni 2014 według UTC+3. Polska też ma swoją historię: czas letni obowiązuje u nas nieprzerwanie od 1977 roku, wcześniej wprowadzano go z przerwami, między innymi w latach 1957–1964. Do tego dochodzi długość geograficzna: Warszawa leży na około 21° E, a czas środkowoeuropejski liczy się od południka 15°, więc zimą Słońce nad Warszawą „wyprzedza” zegar o mniej więcej 24 minuty, a latem spóźnia się względem niego o około 36. Dla każdego innego miasta i roku przesunięcie zegarów warto sprawdzić w bazie stref czasowych, zanim zaczniesz poprawiać godzinę.
Sprawdzaj każdy krok na prawdziwej karcie
Podaj datę, godzinę i miasto, a dostaniesz cztery filary, Władcę Dnia i bilans pięciu żywiołów, z prawdziwym czasem słonecznym już uwzględnionym. Za darmo.
Oblicz moją kartę za darmo →2 Krok 1: filar roku
Rok w BaZi zaczyna się w chwili 立春 (lì chūn, „początek wiosny”), około 4 lutego, a nie 1 stycznia czy w chiński Nowy Rok. W tym rachunku osoba urodzona 20 stycznia 1990 roku wciąż należy do roku 1989. Nasza bohaterka urodziła się w sierpniu, więc zostajemy w 1990.
Pień i gałąź wyznacza się dwiema resztami z dzielenia. Od roku odejmujemy 4, potem dzielimy przez 10 (dla pnia) i przez 12 (dla gałęzi):
| Reszta | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Pień (mod 10) | 甲 Jiǎ | 乙 Yǐ | 丙 Bǐng | 丁 Dīng | 戊 Wù | 己 Jǐ | 庚 Gēng | 辛 Xīn | 壬 Rén | 癸 Guǐ | — | — |
| Gałąź (mod 12) | 子 Zǐ | 丑 Chǒu | 寅 Yín | 卯 Mǎo | 辰 Chén | 巳 Sì | 午 Wǔ | 未 Wèi | 申 Shēn | 酉 Yǒu | 戌 Xū | 亥 Hài |
1990 − 4 = 1986. 1986 mod 10 = 6, czyli 庚 (gēng, Metal Yang). 1986 mod 12 = 6, czyli 午 (wǔ, Koń). Filar roku to 庚午. Gdyby ta osoba urodziła się 20 stycznia 1990, liczylibyśmy rok 1989: 1985 mod 10 = 5 → 己, 1985 mod 12 = 5 → 巳, czyli 己巳. Zwierzęta roku i ich rzeczywistą wagę w karcie omawia artykuł 12 zwierzęcych znaków w BaZi.
3 Krok 2: filar miesiąca według terminów słonecznych, nie kalendarza
Miesiące BaZi wyznacza dwanaście terminów 節 (jié, „węzły” roku słonecznego), z których każdy otwiera kolejny miesiąc. Wszystko zaczyna się od 寅 w lutym, więc „marcowy” miesiąc to tutaj 卯, drugi z kolei. Daty poniżej są przybliżone (policzone dla 2027 roku, z roku na rok przesuwają się nawet o dobę), dlatego przy urodzeniu na samej granicy potrzebna jest dokładna minuta terminu.
| Miesiąc (gałąź) | Termin 節 otwierający miesiąc | Przybliżona data |
|---|---|---|
| 寅 Yín | 立春 (lì chūn, „początek wiosny”) | ~4 lutego |
| 卯 Mǎo | 驚蟄 (jīng zhé, „przebudzenie owadów”) | ~6 marca |
| 辰 Chén | 清明 (qīng míng, „czystość i jasność”) | ~5 kwietnia |
| 巳 Sì | 立夏 (lì xià, „początek lata”) | ~6 maja |
| 午 Wǔ | 芒種 (máng zhòng, „kłosy z ośćmi”) | ~6 czerwca |
| 未 Wèi | 小暑 (xiǎo shǔ, „mały upał”) | ~7 lipca |
| 申 Shēn | 立秋 (lì qiū, „początek jesieni”) | ~8 sierpnia |
| 酉 Yǒu | 白露 (bái lù, „biała rosa”) | ~8 września |
| 戌 Xū | 寒露 (hán lù, „zimna rosa”) | ~8 października |
| 亥 Hài | 立冬 (lì dōng, „początek zimy”) | ~7 listopada |
| 子 Zǐ | 大雪 (dà xuě, „wielki śnieg”) | ~7 grudnia |
| 丑 Chǒu | 小寒 (xiǎo hán, „mały chłód”) | ~5–6 stycznia |
Urodzona 15 sierpnia jest już po 立秋: w 1990 roku przypadł on 8 sierpnia czasu pekińskiego (w Moskwie był to późny wieczór 7 sierpnia). Gałąź miesiąca to 申 (Małpa). Z gałęzią jest prosto, a pień miesiąca daje reguła 五虎遁 (wǔ hǔ dùn, „pięć tygrysów”). Odpowiada ona na pytanie, jakim pniem otwiera się miesiąc 寅 w roku o danym pniu, a dalej pnie i gałęzie idą po kolei.
| Pień roku | Miesiąc 寅 zaczyna się od |
|---|---|
| 甲 lub 己 | 丙寅 |
| 乙 lub 庚 | 戊寅 |
| 丙 lub 辛 | 庚寅 |
| 丁 lub 壬 | 壬寅 |
| 戊 lub 癸 | 甲寅 |
Nasz rok to 庚, więc 寅 to 戊寅. Idziemy łańcuchem do siódmego miesiąca (申 jest siódmy od 寅): 戊寅, 己卯, 庚辰, 辛巳, 壬午, 癸未, 甲申. Sprawdzenie na innym roku: 2027 to rok 丁, jego miesiąc 寅 to 壬寅, co zgadza się z wynikiem naszego kalkulatora.
4 Krok 3: filar dnia, jedyny, który wymaga punktu odniesienia
Rok i miesiąc mają swoje wzory. Dzień nie ma: sześćdziesięciodniowy cykl biegnie bez przerwy od tysięcy lat i da się go liczyć tylko od znanej daty odniesienia. Weźmy 7 stycznia 2000 roku: ten dzień to 甲子, numer 0 w cyklu 60. Dla sprawdzenia: 1 stycznia 2000 to 戊午, a 1 października 1949 (dzień proklamowania ChRL) to znów 甲子.
Kolejność jest taka. Liczymy liczbę dni D między datą odniesienia a datą urodzenia (dla dat wcześniejszych wychodzi liczba ujemna). Bierzemy resztę z dzielenia przez 60, zawsze nieujemną: to numer N. Pień to N mod 10, gałąź to N mod 12, według tych samych list co w kroku 1.
Dla 15 sierpnia 1990: D = −3432. Reszta z −3432 modulo 60 wynosi 48. 48 mod 10 = 8, czyli 壬; 48 mod 12 = 0, czyli 子. Filar dnia to 壬子.
W Excelu i Arkuszach Google to jedna formuła: =MOD(DATA(1990;8;15)-DATA(2000;1;7);60) w polskiej wersji Excela, =MOD(DATE(1990,8,15)-DATE(2000,1,7),60) w angielskiej (zależnie od ustawień regionalnych separatorem jest przecinek albo średnik). Przy dodatnim dzielniku MOD zwraca wynik nieujemny także dla ujemnej różnicy, więc formuła działa i dla 1990 roku: wyjdzie 48. Jeśli komórka nagle pokaże datę, przełącz format na liczbowy. Excel nie obsługuje dat sprzed 1900 roku, Arkusze Google radzą sobie z nimi. Potem ręcznie przeliczamy numer N na pień i gałąź.
Pień dnia to właśnie Władca Dnia (日主, rì zhǔ): punkt, od którego liczy się w karcie całą resztę. Co on oznacza, opisuje szczegółowo artykuł Władca Dnia.
Dwa subtelne miejsca. Pierwsze: dzień wyznacza się według prawdziwego czasu słonecznego, więc jeśli poprawka z pierwszej części przenosi urodzenie przez północ, zmienia się też data. Drugie to godzina Szczura od 23:00 do 01:00. W obliczeniach serwisu dzień zmienia się o północy, a pień godziny dla przedziału 23:00–00:00 bierze się od następnego dnia (tak zwana „późna godzina Szczura”). Inne szkoły zmieniają dzień już o 23:00. Jeśli urodziłeś się w tym oknie, miej w głowie obie wersje i nie przejmuj się, gdy dwóch mistrzów poda Ci różne filary dnia.
5 Krok 4: filar godziny
Dwanaście gałęzi rozkłada się na dwugodzinne okna prawdziwego czasu słonecznego:
| Gałąź | Okno | Gałąź | Okno |
|---|---|---|---|
| 子 Zǐ | 23:00–01:00 | 午 Wǔ | 11:00–13:00 |
| 丑 Chǒu | 01:00–03:00 | 未 Wèi | 13:00–15:00 |
| 寅 Yín | 03:00–05:00 | 申 Shēn | 15:00–17:00 |
| 卯 Mǎo | 05:00–07:00 | 酉 Yǒu | 17:00–19:00 |
| 辰 Chén | 07:00–09:00 | 戌 Xū | 19:00–21:00 |
| 巳 Sì | 09:00–11:00 | 亥 Hài | 21:00–23:00 |
Nasze 12:56 dają 午. Pień godziny znajdujemy regułą 五鼠遁 (wǔ shǔ dùn, „pięć szczurów”), która działa jak „pięć tygrysów”, tyle że liczymy od godziny 子, a punkt startu zależy od pnia dnia:
| Pień dnia | Godzina 子 zaczyna się od |
|---|---|
| 甲 lub 己 | 甲子 |
| 乙 lub 庚 | 丙子 |
| 丙 lub 辛 | 戊子 |
| 丁 lub 壬 | 庚子 |
| 戊 lub 癸 | 壬子 |
Nasz dzień to 壬, więc godzina 子 to 庚子. 午 jest siódmą godziną od 子. Liczymy: 庚子, 辛丑, 壬寅, 癸卯, 甲辰, 乙巳, 丙午. Gdybyśmy zapomnieli o poprawce na czas słoneczny, wyszłoby 丁未: inny pień, inna gałąź, a razem z nimi inne ukryte pnie i inne bóstwa w filarze godziny.
6 Kroki 5 i 6: ukryte pnie i Dziesięć Bóstw
Pod każdą gałęzią kryje się jeden, dwa albo trzy pnie. To 藏干 (cáng gān, „ukryte pnie”), a odczytuje się je ze stałej tabeli. Procenty to waga pnia w obliczeniach serwisu; w tekstach klasycznych podział bywa inny, ale kolejność „główny, środkowy, resztkowy” jest wszędzie podobna.
| Gałąź | Ukryte pnie 藏干 (waga w obliczeniach serwisu) |
|---|---|
| 子 Zǐ — Szczur | 癸 Guǐ (100%) |
| 丑 Chǒu — Bawół | 己 Jǐ (60%), 癸 Guǐ (30%), 辛 Xīn (10%) |
| 寅 Yín — Tygrys | 甲 Jiǎ (60%), 丙 Bǐng (30%), 戊 Wù (10%) |
| 卯 Mǎo — Królik | 乙 Yǐ (100%) |
| 辰 Chén — Smok | 戊 Wù (60%), 乙 Yǐ (30%), 癸 Guǐ (10%) |
| 巳 Sì — Wąż | 丙 Bǐng (60%), 庚 Gēng (30%), 戊 Wù (10%) |
| 午 Wǔ — Koń | 丁 Dīng (70%), 己 Jǐ (30%) |
| 未 Wèi — Koza | 己 Jǐ (60%), 丁 Dīng (30%), 乙 Yǐ (10%) |
| 申 Shēn — Małpa | 庚 Gēng (60%), 壬 Rén (30%), 戊 Wù (10%) |
| 酉 Yǒu — Kogut | 辛 Xīn (100%) |
| 戌 Xū — Pies | 戊 Wù (60%), 辛 Xīn (30%), 丁 Dīng (10%) |
| 亥 Hài — Świnia | 壬 Rén (70%), 甲 Jiǎ (30%) |
W naszym przykładzie 午 niesie 丁 (70%) i 己 (30%), 申 niesie 庚 (60%), 壬 (30%) i 戊 (10%), a 子 jeden 癸 (100%). Więcej o tej warstwie w artykule Ukryte Pnie.
Teraz każdemu pniowi trzeba przypisać rolę względem Władcy Dnia. To właśnie Dziesięć Bóstw (十神, shí shén), a reguła jest jedna. Najpierw patrzymy, w jakiej relacji żywioł pnia pozostaje do żywiołu Władcy Dnia, potem porównujemy polaryzację (Yang czy Yin):
- Ten sam żywioł, ta sama polaryzacja: 比肩 (bǐ jiān, „Ramię przy Ramieniu”).
- Ten sam żywioł, inna polaryzacja: 劫財 (jié cái, „Złodziej Bogactwa”).
- Władca Dnia rodzi ten żywioł: przy tej samej polaryzacji 食神 (shí shén, „Bóstwo Pokarmu”), przy innej 傷官 (shāng guān, „Zraniony Urzędnik”).
- Władca Dnia kontroluje ten żywioł: przy tej samej polaryzacji 偏財 (piān cái, „Bogactwo Pośrednie”), przy innej 正財 (zhèng cái, „Bogactwo Bezpośrednie”).
- Ten żywioł kontroluje Władcę Dnia: przy tej samej polaryzacji 七殺 (qī shā, „Siedmiu Zabójców”), przy innej 正官 (zhèng guān, „Urzędnik Bezpośredni”).
- Ten żywioł rodzi Władcę Dnia: przy tej samej polaryzacji 偏印 (piān yìn, „Pieczęć Pośrednia”), przy innej 正印 (zhèng yìn, „Pieczęć Bezpośrednia”).
Cykl rodzenia: Drewno rodzi Ogień, Ogień Ziemię, Ziemia Metal, Metal Wodę, Woda Drewno. Cykl kontroli: Drewno → Ziemia, Ziemia → Woda, Woda → Ogień, Ogień → Metal, Metal → Drewno. W innych książkach i aplikacjach niektóre nazwy brzmią inaczej (Przyjaciel albo Towarzysz dla 比肩, Zasób dla 印), ale logika jest ta sama.
Nasz Władca Dnia to 壬, Woda Yang. Stosujemy regułę:
- 庚 (Metal Yang) rodzi Wodę, polaryzacja ta sama → 偏印.
- 甲 (Drewno Yang) rodzi się z Wody → 食神.
- 丙 (Ogień Yang) jest kontrolowany przez Wodę → 偏財; jego partner Yin 丁 → 正財.
- 己 (Ziemia Yin) kontroluje Wodę, polaryzacja inna → 正官; jej partner Yang 戊 → 七殺.
- 癸 (Woda Yin) → 劫財.
Każde bóstwo jest szczegółowo omówione w artykule Dziesięć Bóstw BaZi.
7 Krok 7: Filary Szczęścia — w którą stronę i od jakiego wieku
大運 (dà yùn, „wielkie szczęście”) to dziesięcioletnie okresy, które biegną od filaru miesiąca po cyklu sześćdziesięciu par. Potrzebne są dwie decyzje: kierunek i wiek startowy.
Kierunek. Rok Yang (pień roku 甲, 丙, 戊, 庚 lub 壬) u mężczyzny i rok Yin u kobiety idą po cyklu do przodu, pozostałe kombinacje do tyłu. Nasz rok 庚 jest Yang, karta jest kobieca, więc idziemy wstecz od 甲申.
Start. Liczymy dni od urodzenia do najbliższego terminu 節 w kierunku ruchu (do przodu: do następnego, do tyłu: do poprzedniego) i dzielimy przez 3: trzy dni to rok życia. Od 立秋 (termin przypadł 7–8 sierpnia 1990) do urodzenia minęło około 7,6 doby, więc start wypada w wieku około 2,5 roku. Filary Szczęścia tej kobiety: 癸未, 壬午, 辛巳, 庚辰, 己卯, 戊寅.
U mężczyzny urodzonego w tej samej chwili kierunek jest do przodu, do 白露 (8 września) jest około 23,5 doby, start w wieku około 7,8 roku, a filary to 乙酉, 丙戌, 丁亥 i dalej. Dlatego płeć jest w BaZi daną wejściową na równi z datą. Jak czytać same filary, wyjaśnia artykuł Filary Szczęścia.
8 Gotowa karta z przykładu
Zbierzmy wszystko w jedną tabelę: cztery filary, ukryte pnie i bóstwo widocznego pnia względem Władcy Dnia 壬.
| Filar | Pień | Gałąź | Ukryte pnie 藏干 | Bóstwo pnia |
|---|---|---|---|---|
| Rok | 庚 | 午 | 丁 70%, 己 30% | 偏印 |
| Miesiąc | 甲 | 申 | 庚 60%, 壬 30%, 戊 10% | 食神 |
| Dzień | 壬 | 子 | 癸 100% | Władca Dnia |
| Godzina | 丙 | 午 | 丁 70%, 己 30% | 偏財 |
Teraz sprawdź się: wpisz te same dane do darmowej karty według daty urodzenia. Władca Dnia, cztery filary i bilans pięciu żywiołów powinny zgadzać się z tabelą.
Patrząc na ukryte pnie naszego przykładu, widać, że w gałęziach 午 leżą 丁 i 己, czyli Ogień i Ziemia, a dla Władcy Dnia 壬 to 正財 i 正官. Z 申 wychodzą 庚 (偏印), 壬 (比肩) i 戊 (七殺), z 子 wychodzi 癸 (劫財). Czy karta jest silna, czy słaba, to osobne pytanie i sama arytmetyka na nie nie odpowie. Dobrym początkiem jest artykuł Jak czytać kartę BaZi.
9 Gdzie najczęściej pojawiają się błędy
- Styczeń i początek lutego. Urodzonym przed 立春 potrzebny jest poprzedni rok, co przesuwa pień i gałąź roku, a przy okazji także pień miesiąca.
- Miesiąc według kalendarza. „Sierpień to ósmy miesiąc, więc ósma gałąź od 寅, czyli 酉” — typowa pomyłka. Sierpień do 8 dnia to jeszcze 未, a potem 申. Granicę miesiąca wyznacza termin 節.
- Zapomniany czas letni albo historyczna dodatkowa godzina. Czas przesuwa się o godzinę lub dwie, a filar godziny łatwo „ucieka” do sąsiedniego okna. Przy starszych datach czas strefowy i jego zmiany trzeba sprawdzić w rzetelnym źródle.
- Data księżycowa zamiast słonecznej. BaZi liczy się według kalendarza słonecznego. Jeśli data w dokumentach jest zwykła, gregoriańska, nie ma problemu, ale chińskie i inne wschodnie horoskopy czasem operują datami księżycowymi.
- Urodzenie między 23:00 a 01:00. Jeśli urodziłeś się między 23:00 a północą, szkoły nie zgadzają się co do filaru dnia: jedne przeszły już na następny dzień, inne (w tym serwis) jeszcze nie. Warto sprawdzić, jak liczy narzędzie, i mieć w głowie obie wersje.
- Granica terminu w dniu urodzin. Jeśli 節 wypada w Twoim dniu, decyduje minuta: przed nią jesteś jeszcze w poprzednim miesiącu, po niej już w następnym. Szacunki w rodzaju „około ósmego” tu nie wystarczą, potrzebna jest dokładna tabela terminów. Jeśli godzina urodzenia jest znana tylko w przybliżeniu, z pomocą przychodzi rektyfikacja.
Sprawdź swoje obliczenia w sekundę
Podaj datę, godzinę i miasto, a serwis pokaże Władcę Dnia, cztery filary i bilans pięciu żywiołów. A jeśli zechcesz zrozumieć, co ta karta mówi o charakterze, pracy, związkach i bieżącym roku, jest do tego „Standard”: osobisty PDF.
Analiza osobista „Standard” · $14.90albo najpierw darmowa karta według daty urodzenia →Karta opisuje warunki i okresy, na które warto zwrócić uwagę. Ręczne liczenie służy zrozumieniu mechaniki, a wnioski o człowieku wyciąga się z całej karty.
10 Najczęstsze pytania
Jak samodzielnie obliczyć cztery filary BaZi?
Filar roku liczy się od 立春 (około 4 lutego), miesiąc według terminów słonecznych 節, dzień od daty odniesienia 7 stycznia 2000 (甲子) jako resztę z dzielenia przez 60, a godzinę według dwugodzinnych okien prawdziwego czasu słonecznego.
Jak poznać swój filar dnia i Władcę Dnia?
Policz dni od 7 stycznia 2000 do swojej daty i weź resztę z dzielenia przez 60. Reszta z dzielenia przez 10 da pień, a przez 12 gałąź. Dla 15.08.1990 wychodzi 壬子.
Dlaczego filar godziny nie zgadza się z zegarkiem?
Filar godziny liczy się według prawdziwego czasu słonecznego w miejscu urodzenia. Wchodzą w to długość geograficzna, równanie czasu oraz czas letni lub inna dodana godzina; w Moskwie 15 sierpnia 1990 przesuwały one 14:30 na 12:56.
Który rok przyjąć w BaZi, jeśli urodziłem się w styczniu lub na początku lutego?
Rok w BaZi zmienia się w chwili 立春, około 4 lutego. Urodzeni między 1 stycznia a tym momentem przyjmują poprzedni rok.
Czy można obliczyć kartę BaZi bez godziny urodzenia?
Filary roku, miesiąca i dnia liczy się bez godziny, brakuje tylko czwartego filaru. Na taki przypadek serwis ma osobną Analizę Trzech Filarów.